Kıdem tazminatı, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisinin kanunda sayılan belirli nedenlerle sona ermesi hâlinde, işçinin yıpranması ve emeğinin karşılığı olarak ödenen bir güvence bedelidir. İş hukuku mevzuatımızda kıdem tazminatına hak kazanabilmek için hem süre hem de feshin şekli açısından bazı temel kriterler aranmaktadır.
1. En Az Bir Yıllık Kıdem Süresi
Bir işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aynı işverene bağlı işyerinde veya işyerlerinde en az 1 tam yıl çalışmış olması zorunludur. Bir yıldan az süren çalışmalarda, iş sözleşmesi nasıl sona ererse ersin kıdem tazminatı hakkı doğmaz.
2. İş Sözleşmesinin Kıdeme İzin Verecek Şekilde Sona Ermesi
Her işten ayrılma durumu kıdem tazminatına zemin hazırlamaz. Genel kural olarak; işçinin haklı bir nedeni olmaksızın kendi isteğiyle istifa etmesi hâlinde kıdem tazminatı hakkı düşer. Ancak aşağıdaki durumlarda işçi tazminata hak kazanır:
- İşverenin, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı dışındaki nedenlerle sözleşmeyi feshetmesi.
- İşçinin; sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığı veya zorunlu nedenlerle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi.
- Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik hakkının elde edilmesi veya yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli prim gün sayısı ve sigortalılık süresinin doldurulması.
- Kadın işçinin, evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi arzusuyla sözleşmeyi sona erdirmesi.
Kıdem tazminatı hesaplanırken işçinin aldığı son brüt ücret ile birlikte, kendisine sağlanan düzenli para veya para ile ölçülmesi mümkün menfaatler (yol, yemek yardımı, ikramiye vb.) de dikkate alınır.