Konkordatoda Alacaklının Konumu: Haklar ve Süreler

Borçlunuz konkordato talebinde bulunduğunda alacaklı olarak konumunuz bir anda değişir: takipleriniz durur, faiz işlemez ve alacağınızın akıbeti artık kendi başlattığınız takibe değil, yürüyen bir sürece bağlanır.

Bu yazı konkordatoyu borçlu tarafından değil, alacaklı tarafından anlatıyor: hangi haklarınız var, hangi süreler işliyor ve karşı oy verseniz dahi neden sonuca bağlanabileceğinizi. Konu 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu'nda düzenlenmiştir.

Mühlet ilan edildi: takipleriniz ne olur?

Konkordato talebi üzerine mahkeme önce geçici mühlet verir; kanun geçici mühletin kesin mühletin sonuçlarını doğuracağını belirtmiştir. Yani etkiler ilk andan itibaren başlar. Kesin mühlet ise kural olarak bir yıldır.

Mühletin alacaklı bakımından sonuçları şunlardır:

• Borçlu aleyhine — 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan takipler dâhil — hiçbir takip yapılamaz; evvelce başlamış takipler durur.
• İhtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz.
• Bir takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
• Tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur.

Kanun tek bir istisna tanımıştır: İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir. Bunun dışındaki alacaklarda takip yolu kapalıdır.

Rehinli alacaklıysanız

Rehinle temin edilmiş alacaklar farklı bir rejime tabidir ve konumunuz belirgin biçimde daha güçlüdür.

Mühlet sırasında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takiplere devam edilebilir. Ancak kanun iki sınır koymuştur: bu takip nedeniyle muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.

2021 yılında eklenen hükümle bir esneklik tanınmıştır: rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyorsa, ya da malın kıymeti düşecek veya muhafazası masraflı olacaksa, satışına izin verilebilir. Satış gelirinden rehinli alacaklıya rehin bedeli kadar ödeme yapılır.

Ayrıca tasdik kararında, borçlunun talebi üzerine rehinli malın muhafazası ve satışı bir yılı geçmemek üzere ertelenebilir. Bunun için rehinle temin edilen alacağın konkordato talebinden önce doğmuş olması, talep tarihine kadar ödenmemiş faizinin bulunmaması ve malın işletme faaliyeti için zorunlu olduğunun yaklaşık olarak ispatlanması gerekir.

Mühlete itiraz: gözden kaçan yedi günlük hak

Geçici mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve resmî ilân portalında ilân edilir; ayrıca tapu müdürlüğü, ticaret sicili, vergi dairesi, bankalar birlikleri ve ilgili odalara bildirilir.

İlanda yazması gereken bir husus, alacaklılar bakımından en çok kaçırılan haktır: alacaklılar, ilândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilir ve mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebilir.

Süre kesindir. Mahkeme kesin mühlet hakkında karar verirken itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepleri de dikkate alır. Yani bu, sürecin en başında ve en etkili biçimde söz söyleyebileceğiniz andır.

Tasdik aşamasında da benzer bir imkân vardır: karar duruşması ilân edilir ve itiraz edenler, itiraz sebeplerini duruşma gününden en az üç gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilir.

Alacaklılar toplantısı ve oylama

Proje hazırlanıp alacaklar bildirildikten ve incelendikten sonra komiser, yeni bir ilânla alacaklıları projeyi müzakere etmek üzere toplantıya davet eder. Toplantı günü ilândan en az on beş gün sonra olmak zorundadır ve alacaklılar toplantıdan önceki yedi gün içinde belgeleri inceleyebilir. İlânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir.

Projenin kabul edilmiş sayılması için kanun iki alternatif çoğunluk öngörmüştür:

Oylamada yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. İmtiyazlı alacakların alacaklıları ile borçlunun eşi, çocuğu, anası, babası ve kardeşi çoğunluk hesabında dikkate alınmaz. Rehinle temin edilmiş alacaklar ise takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kalan kısım üzerinden hesaba katılır.

Tasdik: karşı oy verdiyseniz de bağlanırsınız

Konkordato, tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. Projede, tasdik kararının kesinleşmesiyle bağlayıcı olacağı da kararlaştırılabilir; bu hâlde mühletin etkileri o tarihe kadar sürer.

Alacaklı bakımından en önemli sonuç budur: bağlayıcı hâle gelen konkordato, konkordato talebinden önce doğan bütün alacaklar için mecburidir. Toplantıya katılmamış veya karşı oy vermiş olmanız sizi bunun dışında bırakmaz. Komiserin izni olmaksızın mühlet içinde doğan alacaklar da aynı kapsamdadır.

Alacaklılar kurulu

Mahkeme, kesin mühlet kararıyla birlikte veya mühlet içinde uygun göreceği bir zamanda alacaklılar kurulu oluşturabilir. Kurul yedi alacaklıyı geçemez, üye sayısı tek olmalıdır ve üyelere ücret takdir edilmez.

Kurulda temsil edilmek, sürecin işleyişini yakından izlemek ve komiserin faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olmak bakımından değerlidir. Alacağı büyük olan alacaklıların bu imkânı değerlendirmesinde yarar vardır.

Sık sorulan sorular

• Mühlet ilan edildi, takibime devam edebilir miyim? Hayır. Mühlet içinde hiçbir takip yapılamaz ve başlamış takipler durur. Tek istisna, kanunun birinci sıradaki imtiyazlı alacaklar için tanıdığı haciz yoluyla takiptir.
• Elimdeki ihtiyati haciz kararını uygulatabilir miyim? Hayır. Kanun, mühlet içinde ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararlarının uygulanmayacağını belirtmiştir.
• Alacağıma faiz işlemeye devam eder mi? Tasdik edilen proje aksini öngörmedikçe, rehinle temin edilmemiş alacaklarda kesin mühlet tarihinden itibaren faiz işlemesi durur.
• Rehinli alacaklıyım, satış yaptırabilir miyim? Takip başlatabilir veya sürdürebilirsiniz, ancak kural olarak satış gerçekleştirilemez. Kanunda sayılan hâllerde satışa izin verilebilir.
• Mühlete itiraz edebilir miyim? Evet. İlândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde, delillerinizle birlikte dilekçeyle itiraz edip talebin reddini isteyebilirsiniz.
• Toplantıya katılmazsam ne olur? Tasdik edilen konkordato, katılmamış veya karşı oy vermiş alacaklıları da bağlar.
• Kabul için hangi çoğunluk gerekiyor? Ya alacaklıların ve alacakların yarısını aşan, ya da alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk.
• Amme alacağım konkordatodan etkilenir mi? 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları bağlayıcılık hükmünün dışında tutulmuştur.
• Alacaklılar kuruluna girebilir miyim? Mahkeme yedi alacaklıyı geçmemek ve tek sayıda olmak üzere kurul oluşturabilir; üyelere ücret takdir edilmez.

Bu süreçte nasıl yardımcı oluyoruz?

Mühlet ilanını izleyip yedi günlük itiraz süresini kaçırmadan değerlendiriyor, itiraz sebeplerini delilleriyle hazırlıyoruz. Alacağınızın imtiyazlı, rehinli veya adi alacak olarak hangi grupta yer aldığını ve bunun bağlayıcılık bakımından sonucunu tespit ediyoruz. Alacağın kaydettirilmesini, toplantı öncesi belge incelemesini ve oy kullanımını yürütüyor; alacaklılar kurulunda temsil imkânını değerlendiriyoruz. Tasdik aşamasında itiraz sebeplerini süresinde bildirip duruşmada temsil sağlıyoruz.